Stara crkva u Kragujevcu

- -
0

Stara crkva u Kragujevcu

Knez Miloš je, istovremeno sa podizanjem zgrada u okviru svoga dvora u Kragujevcu, 1818. godine na desnoj obali Lepenice podigao crkvu. Između dvora i crkve, preko Lepenice, sagrađena je drvena ćuprija koja ih je spajala.
Zidana je od lomljenog kamena u krečnom malteru. U osnovi je u obliku krsta, bez kupole, sa svodom izvedenim od opeke. Skromnih je dimenzija i ubraja se u red manjih građevina ove vrste nastalih u prvoj polovini 19. veka. Knez Miloš je želeo veću crkvu, međutim, Turci nisu dozvolili da se grade crkve koje bi po veličini nadmašile džamije. Ipak Miloš je prevario Turke, pošto je naredio da se uz crkvu podigne drvena priprata i tako crkva dobije veće dimenzije.

Kada je građenje crkve završeno, na spoljnoj fasadi, sa severne strane, ugrađena je ploča od belog mermera, kao znak zahvalnosti Milošu Obrenoviću i njegovoj porodici. Ovu crkvu gradili su u to doba najpoznatiji majstori iz čitave Srbije. Knez je osim toga što se trudio da dovede najbolje majstore da podižu javne građevine, bio poznat po sklonosti da sam nadgleda izvođenje radova, kontroliše majstore i često im daje uputstva.

U unutrašnjosti crkve dominantno mesto zauzima ikonostas, sa nizom ikona rađenim u bogatom koloritu, kao i devet srebrnih kandila i dva prekrasna polileja, koja se spuštaju niz svod. Crkva je bila puna predmeta koje su joj darivali priložnici iz raznih društvenih slojeva, naročito iz sloja zanatlija, što govori o naglom razvoju i jačanju zanatstva u to vreme. Svakako najveću umetničku vrednost imaju ikone koje su sačuvane do danas. One su delo najboljih majstora toga vremena, koje je Miloš dovodio da na njegovom dvoru rade slike, i istovremeno ukrašavaju crkve koje su se u to vreme podizale.

Osim vrednih ikona i srebrnih kandila, u Miloševoj crkvi u Kragujevcu bilo je dosta knjiga štampanih u Budimu, Moskvi, Kijevu i Beogradu. Najviše starih knjiga crkvi je priložio sam knez.

Istorijski značaj stare crkve u Kragujevcu je veliki, ne samo što je zadužbina kneza Miloša i što je jedna od prvih građevina podignutih u modernoj srpskoj državi, već zbog toga što su se u njoj i u njenoj porti kroz čitav 19. vek odvijali događaji koji su bili od velikog značaja za sudbinu srpskog naroda. Na njoj je, uoči Božića 1829. godine, čim je beogradski vezir Musein paša objavio carski hatišerif o političkoj i kulturnoj autonomiji Srbije, zazvonilo prvo zvono.

Stara crkva kneza Miloša Obrenovića, zajedno sa portom i zgradom Prve srpske skupštine, čini spomeničku celinu, koja je po događajima koji su se tu odigrali u 19. veku, jedna od najznačajnijih u Srbiji. Zaštićena je od 1958. godine, a kategorisana kao kulturno dobro od velikog značaja 1979. Godine.

Slične vesti

Nema komentara

Odgovorite